loading...

Wpisz miasto w którym przebywasz,
aby odnaleźć Mszę Świętą w języku polskim.

Zamknij wpis

Zeszyt 10 (2009)Ks. Teodor Puszcz, TChr - Bonn

Migranci i ludzie w drodze w kręgu zainteresowania Kościoła. Ks. Teodor Puszcz SChr – Bonn – 14.10.2009 r. 

Sympozjum Polonijne Poznań Wstęp W Europie XIX wieku nastąpiły czasy, naznaczone burzliwymi dziejami politycznymi i trudnymi warunkami życia, zwłaszcza na wsi, a w związku z tym masowym wychodźstwem. Do emigracji zmuszeni zostali ludzie poszukujący chleba, wolności oraz lepszych warunków życia i rozwoju. Wędrując z Ojczyzny w nieznane strony, brali oni na siebie wszystko to, co miało ich spotkać na obczyźnie. Niełatwy był los emigranta i tułacza w obcym kraju. Tego doświadczyli Irlandczycy, Włosi, Polacy, Ukraińcy i wiele innych narodowości. Takie były początki emigracji w Europie. Emigracja trwa nadal i zakreśla coraz to większe kręgi. Jeśli chodzi o pojęcia, których używamy w odniesieniu do osób dotkniętych tym fenomenem, to takim ogólnym określeniem jest migracja / migranci (wędrówka ludzi, ludzie wędrujący). W jego skład wchodzą jeszcze szczegółowe pojęcia: emigracja / emigranci (gdy się rozpatruje kraj wyjścia migrantów) oraz imigracja / imigranci (gdy się bierze pod uwagę kraj docelowy migrantów). Słownik łaciny kościelnej podaje trzy pojęcia: migratio (wyjście, wędrówka), migro (wędruję, wywędruję, wychodzę) i emigro (wychodzę, wywędruję). 1 Jak widzimy nie pomaga on nam w uściśleniu tej grupy pojęć. Pojęcie ludzie w drodze z kolei obejmuje różne kategorie ludzi, którzy przemieszczają się z jednego miejsca na drugie z powodu pracy, w celach urlopowych czy naukowych, lub powodowani wewnętrzną potrzebą. Ówczesna Papieska Komisja dla migracji i tutrystyki w 1978 roku wydała dokument, w którym poraz pierwszy zostały dokładnie określone kategorie ludzi objętych fenomenem mobilności. W dokumencie Chiesa e mobilita umana 2 podano sześć zakresów specyficznego duszpasterstwa w Kościele katolickim: duszpasterstwo migrantów, apostolat morza, duszpasterstwo lotnictwa, nomadów, turystyki i apostolat drogi. Obecnie w ramach Papieskiej Rady do spraw migrantów i ludzi w drodze wyłaniają się następujące sektory, które obejmują swoimi badaniami i troską duszpasterką migrantów, uciekinierów i uchodźców, studentów zagranicznych, turystów i pielgrzymów, ludzi morza, ludzi związanych z lotnictwem cywilnym, nomadów (Synti i Romów), cyrkowców i pracowników wesołych misateczek oraz ludzi korzystających z autostrad i szybkich dróg. W historii Kościoła jest wiele przykładów świadczących o wrażliwości ludzi na problem migracji. Trzeba stwierdzić, że Opatrzność wyszukiwała sobie ludzi, którzy potrafili wczuć się w sytuację migrantów i odpowiedzieć na nowy problem nie tylko społeczny, ale przede wszystkim duszpasterski. Niniejsze opracowanie jest próbą pokazania, jak Kościół troszczy się o migrantów i ludzi w drodze. To zagadnienie zostanie przedstawione w czterech głównych aspektach. Na pierwszym miejscu będzie mowa o ludziach Kościoła, wrażliwych na problemy migrantów. W drugiej części zostanie przedstawiona Papieska Rada do spraw duszpasterstwa migrantów i ludzi w drodze. Na trzecim miejscu wspomniane będą stowarzyszenia świeckich, działające dla dobra migrantów, a na końcu zostaną przedstawione dokumenty Kościoła na temat migrantów i ludzi w drodze. 1 A. Sleumer. Kirchenlateinische Wörterbuch. Limburg 1926 (Hildesheim 1996), s. 520, 301. 2 Papieska Komisja d/s migracji i turystyki Chiesa e mobilita umana z 26.05.1978. 2 A. Zakonodawcy i założyciele instytucji zajmujących się migrantami. Wielu ludzi Kościoła, pod natchnieniem Bożym, widząc trudną sytuację swoich rodaków, zakładało dzieła służące im pomocą: kolegia, instytuty i wspólnoty zakonne. Nie tylko kapłani i siostry zakonne, ale również biskupi dali wyraz swojej troski o emigrujących w dalekie strony. Do nich należą: ks. John Hand, św. Franciszka Ksawera Cabrini, bł. Jan Chrzciciel Scalabrini, biskup Franiszek Ksawery Geyer, Sługa Boży kard. August Hlond oraz Sługa Boży O. Ignacy Posadzy. 1. Ks. John Hand (1807-1846) John, najstarszy syn Luke’a Hand i Margaret (z domu Fox) urodził się 10.2.1807 roku. 21.12.1835 r. otrzymał święcenia kapłańskie z rąk abpa Murray’a w kaplicy św. Wincentego w Castleknock. W latach 1838-1840 dojrzewa w nim idea misji zagranicznych i pisze dwa listy do misyjnych towarzystw we Francji, aby poznać ich konstytucje i system. Przejęty słowami zmartwychwstałego Chrystusa: Euntes docente omnes gentes - idźcie i nauczajcie wszystkie narody (Mt 28, 19), w 1840 roku zaczął myśleć o specyficznej ewangelizacji. W 1841 r. udał się do Rzymu i od Grzegorza XVI otrzymał reskrypt z całkowitym poparciem swojej idei. Po powrocie otrzymał od władz miasta Dublin teren po byłym prioracie All Hallows. 1.11.1842 roku odbyło się uroczyste poświęcenie Kolegium p.w. Wszystkich Świętych (All Hallows College) z udziałem abpa Dublina Murray`a. Ks. Hand przez cztery lata był dyrektorem Kolegium, kierował studiami, zajmował się finansami oraz organizował profesjonalnych pedagogów. Sam zbierał środki na utrzymanie, wędrując od domu do domu w mieście i od parafii do parafii w kraju. Zmarł 20.05.1846 roku. Kapłani z założonego przez niego seminarium podjęli pracę misyjną nie tylko w Irlandii, ale głównie poza jej granicami. Misjonarze z Irlandii służyli przede wszystkim emigrantom, którzy opuścili Irlandię podczas klęski głodu (Potato Famine) w latach 1845-47. Około 1000 kapłanów spośród 1400, wyświęconych w All Hallows powędrowało do Szkocji, Indii, Kanady, Argentyny, Stanów Zjednoczonych, Południowej Ameryki, Australii, Wielkiej Brytanii i Nowej Zelandii. Od 1892 roku na prośbę biskupów irlandzkich Kolegium tym kierują Misjonarze św. Wincentego a Paulo. Obecnie All Hallows College to seminarium oraz instytut kształcący kapłanów i osoby zakonne, duchownych i świeckich, nie tylko z Irlandii, ale z wielu części świata (ok. 700 studiujących). Nadaje on tytuły naukowe w dziedzinie teologii, filozofii, psychologii oraz duchowości.3 2. Św. Franciszka Ksawera Cabrini (1850-1917) Franciszka urodziła się 15.7.1850 r. w Sant’Angelo Lodigiano koło Mediolanu i była ostatnim dzieckiem z 13 rodzeństwa skromnych rodziców. Jako dziecko lubiła zabawę, polegającą na wkładaniu kwiatków do papierowego statku i puszczaniu go na potok. Mając 18 lat prosiła o przyjęcie do zakonu sióstr, u których pobierała nauki, ale z powodu słabego zdrowia nie została przyjęta. Poproszona przez biskupa Serrati, aby przez dwa tygodnie poprowadziła dom sierot w Codogno, pozostała w nim w sumie 6 lat. 15.10.1874 r. przyjęła habit zakonny razem z dwoma swoimi uczennicami. Biskup wiedząc o misyjnych zamiarach Franciszki, spytał ją pewnego dnia, czy nie zechciałaby wraz z 7 siostrami założyć zgromadzenia misyjnego. 14.11.1880 roku w Codogno, w opuszczonym XVII-wiecznym klasztorze założyła Misjonarki Najświętszego Serca do opieki nad emigrantami włoskimi (Missionarie del Sacro Cuore di Gesù), które w 1881 r. zostało zatwierdzone przez papieża Leona XIII. Już w listopadzie 1882 3 Zob. John MACDEVITT. Father Hand: Founder of All Hallows Catholic College for The foreign missions. The Story of a Great Servant of God. Dublin, New York 1885; Kevin CONDON. The Missionary College of All Hallows 1842-1991. Dublin 1986. 3 r. założyła drugi dom misyjny, a w 1884 r. trzeci w Mediolanie. We wrześniu 1887 r. siostra Franciszka udała się do Rzymu, aby uzyskać aprobatę papieża i prosić o pozwolenie założenia domu w Wiecznym Mieście. Jednak nie jeden, ale od razu dwa domy przyszło jej założyć. Jeden z włoskich emigrantów napisał list o katastrofalnych warunkach w Ameryce: „Żyjemy jak zwierzęta, żyjemy i umieramy bez księdza, bez nauczyciela i bez lekarza”. Biskup Scalabrini dowiedział się o tym i później bardzo stanowczo wstawiał się za wychodźcami włoskimi. Już wcześniej rozmawiał z Franciszką Cabrini, ale ona chciała wyjechać na misje do Chin. Papież Leon XIII w końcu roztrzygnął tę sprawę, gdy na audiencji prywatnej w 1889 r. dał jej odpowiedź: „Na zachód, nie na wschód”. 31.03.1889 r. na prośbę Leona XIII siostra Franciszka pojechała po raz pierwszy do USA, aby zaopiekować się włoskimi emigrantami i zakładać sierocińce oraz szpitale. Wtedy w Nowym Yorku mieszkało już około 200000 Włochów, a każdy nowy statek przywoził następnych kilkuset. Po ośmiu latach od założenia zgromadzenia liczba sióstr wzrosła do 140. W latach 1890-1903 siostra Franciszka wyjeżdżała do Ameryki Północnej i Południowej aż siedem razy. Jako założycielka podjęła trud wychowawczyni, przełożonej i prawodawczyni. Jej życie było bardzo intensywne, wypełnione zakładaniem wielu placówek. Nie sposób wyliczyć wszystkich jej podróży. 22.03.1911 r. wyjechała po raz ostatni do Ameryki. W 1907 r. zakon i reguła zostały zaaprobowane przez Rzym. W sumie założyła ona 67 domów jako szkoły, szpitale, domy dziecka i klasztory. Do Chicago przeniosła Dom Macierzysty swojego zgromadzenia. Siostra Franciszka zmarła 22.12.1917 r. w Chicago, a pochowano ją w Nowym Yorku. W chwili jej śmierci 15000 sióstr pracowało w założonych przez nią domach, a ponad 100000 pacjentów było objętych troską w szpitalach oraz 5000 sierot w domach opieki. 13.11.1938 r. siostra Franciszka Cabrini została przez Piusa XI ogłoszona błogosławioną, a 7.07.1946 r. przez Piusa XII wyniesiona na ołtarze. Ten sam papież ogłosił ją 8.09.1950 roku Patronką wychodźców. Jest ona pierwszą świętą Stanów Zjednoczonych, a jej wspomnienie przypada na 22 grudnia, natomiast w USA na 13 listopada. 4 3. Bł. Jan Chrzciciel Scalabrini (1839-1905) Jan urodził się 8.7.1839 roku w Fino Mornasco jako trzeci z ośmiu synów handlarza winem Luigiego Scalabrini i jego żony Colomby Trombetty. 30.5.1863 r. otrzymał święcenia kapłańskie. W 1870 r. został proboszczem San Bartolomeo w Como, a 28.1.1876 r. Pius IX mianował go biskupem tej diecezji. W licznych listach pasterskich i na synodach diecezjalnych poświęcał wiele uwagi problemom socjalnym swojej diecezji. Szczególnie bliski był mu problem migracji, któremu powięcił wiele lat swojego pasterskiego posługiwania. Biskup Scalabrini przez całe swoje życie uczestniczył w debacie o migracji. W latach 1891-1892 wygłosił 13 wykładów w różnych miastach włoskich. Słusznie został nazwany „Ojcem migrantów”. Od młodości chciał zostać misjonarzem, ale jego biskup lakonicznie mu odpowiedział: „Twoje Indie to Włochy”. Dość szybko zetknął się z problemami emigracji włoskiej. Poszukiwał stale nowych sposobów przeciwdziałania masowemu wychodźstwu, które zaczęło wyludniać całe diecezje i miało się stać największym problemem społecznym nie tylko Włoch, ale całej Europy. Zabiegał on o poprawę warunków życia, aby ludzie nie stawali przed wyborem „kraść albo wywędrować”. Bp Scalabrini nakazywał duszpasterzom swojej diecezji, aby odradzali swoim wiernym emigrowanie w dalekie strony, bo to wiąże się z wieloma wyrzeczeniami, ofiarami i niebezpieczeństwami. W 1901 r. odwiedził Stany Zjednoczone i dotarł nawet do nowowybranego prezydenta Roosvelt’a, aby z nim rozmawiać o emigrantach. Po powrocie z Ameryki rozmawiał z 4 Zob. C. C. MARTINDALE. Mother Francesca Saverio Cabrini. London 1931; zob. F. GREGORI. Viaggi della madre Francesca Saverio Cabrini. Milano 1935; zob. A. GROSSI. La Madre Cabrini. Alba 1944 (Bari 2 1955); Theodore MAYNARD. Too small a world. The Life of Francesca Cabrini. Milwaukee 1945 (Fritz ENGELMANN. Francesca Cabrini. Leben und Sendung. Olten 1946) wersja wł. Milano 1948; M. D. ROBERTO. Francesca Saverio Cabrini, la Santa degli Emigranti. Firenze 1949. 4 Leonem XIII o tym ważnym dla Kościoła XIX wieku problemie. W 1904 roku nastąpiła jego kolejna podróż do niektórych krajów Ameryki Południowej. Wielu mu współczesnych uważało zajmowanie się migrantami za stratę czasu. Piusowi X przypomniał, że w ciągu 30 lat emigracji więcej ludzi odeszło od wiary, niż ją znalazło w ciągu 300 lat ewangelizacji. W trosce o duchowe dobro włoskich wychodźców do USA bp Scalabrini 28.11.1887 roku w Piacency założył Kongregację Misjonarzy św. Karola Boromeusza tzw. sakalabrinianów (Missionari di San Carlo per gli emigranti italiani - Scalabriniani), która w 1908 r. została zaprobowana przez papieża, a w 1948 r. uzyskała zatwierdzenie Konstytucji. W 1940 r. zgromadzenie to zwróciło swoją uwagę także na emigrantów włoskich w Europie, a w 1969 r., za zgodą Stolicy Apostolskiej, również na migrantów nie pochodzących z Włoch. Od 1998 r. scalabrinianie przyjęli w zakres swoich zadań także troskę o uchodźców. Obecnie misję swojego Założyciela spełnia około 750 członów w 241 domach, w 29 krajach5 , na czterech kontynentach. Placówki duszpasterskie są rozsiane po wielu krajach świata. 6 25.10.1895 r. bp Scalabrini również w Piacency założył Misjonarki św. Karola Boromeusza (Suore missionarie di S. Carlo Borromeo per gli emigranti). Współzałożycielami byli O. Giuseppe Marchetti CS i S. Assunta Marchetti MSCS. Zgromadzenie rozwijało się najpierw w Brazylii, a w 1936 r. przybyło także do Europy. Od 1941 r. jest obecne w Ameryce Północnej, a w ostatnich dziesięcioleciach podjęło działalność w różnych krajach Ameryki Łacińskiej, Azji i Afryki. Około 840 sióstr pracuje w 157 domach wśród emigrantów włoskich w sześciu prowincjach, na czterech kontynentach. Zgromadzenie jest obecne w 20 krajch świata7 . Siostry spełniają swoją misję w zakresie katechezy, wychowania, służby zdrowia, opieki duszpasterskiej i socjalnej migrantów. Pracują one w szkołach, szpitalach, sierocińcach, więzieniach, domach opieki dla starców i dzieci, domach formacji, w parafiach włoskojęzycznych, kuriach biskupich, cywilnych organizacjach, gremiach międzynarodowych, w centrach kształcenia oraz przyjmowania migrantów. Odpowiedzią zgromadzenia na wyzwania, wynikające ze wzmożonej mobilności człowieka oraz wierności charyzmatowi, jest troska o służbę migrantom poprzez życie konsekrowane, apostolskie i misjonarskie.8 25.07.1961 roku w Solothurn (Szwajcaria) powstał Instytut Świecki Misjonarek Sacalabriniego (Missionarie Secolari Scalabriniane), który zaczął stawiać pierwsze kroki po śladach duchowości biskupa Scalabriniego. Powstał on w czasach wielkich ruchów migracyjnych i w kontekście ducha bpa Scalabriniego. Ten nowy charyzmat, powołanie do życia konsekrowanego w życiu świeckim, został ostatecznie uznany przez Rzym na Wielkanoc 1990 roku. 40 sióstr z Włoch, Francji, Niemiec, Brazylii, Szwajcarii, Australii, 5 Zakon ten prowadzi swoją działalność w Argentynie, Chile, Urugwaju, Australii, Filipinach, Taiwanie, Brazylii, Pragwaju, Francji, Belgii, Luxemburgu, Portugalii, Italii, Anglii, Niemczech, Szwajcarii, USA, Kanadzie, Wenezueli, Kolumbii, Haiti, Meksyku, Gwatemalii i Republice Południowej Afryki. 6 Zob. Silvano GUGLIELMI. Ein neuer Exodus. Giovanni Battista Scalabrini. Apostel der Migranten 1839-1905. Basel o. J; Francesco GREGORI. La vita e l´opera di un grande vescovo: mons. Giov. Battista Scalabrini (1839- 105). Torino 1934; Icilio FELICI. G. B. Scalabrini, Vescovo insigne, Padre degli Emigranti. Monza 1954; tenże, Father to the Immigrants. The Servant og God John Baptist Scalabrini Bishop of Piacenza. New York 1955; tenże, Der Vater der Auswanderer. Giovanni Battista Scalabrini. Trento 1984; Marco CALIARO - Mario FRANCESCONI. L`Apostolato degli Emigranti, Giovanni Battista Scalabrini, vescovo di Piacenza. La sua opera e la sua spiritualitá. Milano 1968; Mario FRANCESCONI. Giovanni Battista Scalabrini. Vescovo di Piacenza e degli emigranti. Roma 1985; Giampiero LANDI. Un vescovo e la legge sull`emigrazione. Milano 1986; Giovanni SARAGGI. Giovanni Battista Scalabrini. Vescovo insigne e padre degli emigranti. Cinisello Balsamo 1986. 7 W Brazylii, Paraguaju, Argentynie, Meksyku, Kolumbii, Hondurasie, Dominikańskiej Republice, Ewadorze, USA, Kanadzie, Republice Południowej Afryki, Mozambiku, Filipinach, Włoszech, Francji, Szwajcarii, Niemczech, Portugalii, Polsce oraz Albanii. 8 Schwestern vom Hl. Karl Borromäus Scalabriniane (MSCS) in: Scalabrini Missionare. Eine Kongregation im Dienst an den Migranten. Basel 1997, 34-35; Silvano GUGLIELMI. Die schwestern in: Silvano GUGLIELMI. Ein neuer Exodus. Der Selige Johann Baptist Scalabrini. Bischof von Piacenza und Vater der Migranten (1839- 1905). Basel o. J, 86-91. 5 Japonii i Meksyku tworzy wspólnotę, która w duchu charyzmatu nadanego swoim dwom rodzinom zakonnym przez bł. biskupa Scalabriniego, podejmuje wspólną drogę migrantów i migrantek.9 Członkinie tego Instytutu poprzez współpracę z parafiami i misjami oraz poprzez działalność Międzynarodowego Instytutu G. B. Scalabriniego, towarzyszą młodym z różnych krajów na drogach integracji. Swoją misję siostry postrzegają jako służbę chrześcijańskiemu przepowiadaniu i kształceniu oraz jako budowanie mostów między różnymi kulturami.10 „Teraz także uciekinierzy i robotnicy sezonowi, obcy i zepchnięci na margines, mają w końcu ojca i orędownika” – pisał przełożony generalny O. Luigi Favero, gdy ogłaszał oczekiwane święto beatyfikacji Założyciela zakonu. Nastąpiło ono w Rzymie 9. 11. 1997 roku. Jan Paweł II ogłosił biskupa Jana Chrzciciela Scalabriniego błogosławionym, a jego wspomnienie liturgiczne przypada na 1 czerwca. 4. Biskup Franciszek Ksawery Geyer (1859-1943) Franciszek urodził się 3.12.1859 roku w Wieshof koło Regen jako pierwsze dziecko Michała Geyera i jego żony. W 1880 r. wstąpił do Instytutu Misyjnego w Veronie i 16.09.1882 r. otrzymał święcenia kapłańskie oraz przeznaczenie na misjonarza w Egipcie i Sudanie. Tam pracował przez 40 lat. W latach 1882-1896 o. Geyer był pomocnikiem Wikariusza Apostolskiego dla centralnej Afryki i duszpasterzem niemieckojęzycznych migrantów, skupionych w miejskich koloniach w Egipcie (Assuan i Suakin). W 1903 roku znów wrócił do Afryki jako nowomianowny Wikariusz Apostolski, po uprzednim przyjęciu święceń biskupich 8.11.1903 r. w katedrze w Monachium. Był trzecim następcą Comboniego. Jego rezydencją stał się Chartum. Pierwsza wojna światowa sparaliżowała jego pracę. Po wojnie, w 1921 roku, został mianowany Administratorem Apostolskim w Egipcie, ale już w 1922 r. musiał złożyć swój urząd na ręce papieża. W 1923 roku powierzono mu nowy teren misyjny, Transvaal w Republice Południowej Afryki. Biskupowi Geyerowi ciągle chodziła po głowie sprawa wychodźców niemieckich i austriackich. 12 lipca 1922 r. rozmawiał z Piusem XI o swoich zamiarach. W sierpniu tegoż roku poinformował biskupów niemieckich na konferencji w Fuldzie, o zamiarze powołania seminarium dla misjonarzy emigrantów. W 1923 roku odwiedził Stany Zjednoczone, aby zapoznać się z sytuacją na miejscu i zebrać potrzebne środki. Po przyjeździe odkupił dom „Villa Wilhelma” w Bad Godesberg (archidiecezja kolońska), który stał się pierwszym domem nowego instytutu zakonnego o nazwie Gemeinschaft von den hl. Engeln (Wspólnota p. w. Świętych Aniołów). Przy tym myślał on o archaniołach Gabrielu, Rafale i Michale. W 1926 roku bp Geyer sam napisał konstytucje i otworzył nowicjat z 5 alumnami. W 1927 roku wysłał konstytucje do zatwierdzenia do kongregacji w Rzymie, a w następnym roku dokonał ich korekty na jej polecenie. W 1929 r. odbyła się wizytacja kanoniczna instytutu ze strony kard. Karola Józefa Schulte, arcybiskupa Kolonii. Od 1927 roku bp Geyer wydawał czasopismo „Deutsche Auslandsseelsorge” (Niemieckie duszpasterstwo emigrantów). Pomyślał on też o zapleczu modlitewnym i zaangażowaniu świeckich w tę sprawę, zakładając „Apostolat der katholischen deutschen Auslandsmission” (Apostolat Katolickiej Misji Zagranicznej). W kwietniu 1931 r. bp Geyer zdecydował się na budowę nowego domu, gdyż obecny z ledwością pomieścił tak wiele osób. W listopadzie 1932 roku instytut liczył już 43 osoby. W 1933 r. odkupił od księcia Ludwika Wilhelma z Bawarii były klasztor benedyktyński w Banz koło Bambergi. W 1934 roku wspólnota przeniosła się do Banz. Z listu biskupa Geyera, pisanego z nowego domu w Banz (24.04.1935 r.), wynika, że jeden 9 Instytut jest obecny oprócz Solothurn także w Bazylei (od 1993), a poza Szwajcarią w Mediolanie (od 1969) i Rzymie (od 1991); w Stuttgarcie (od 1968) oraz w Brazylii w São Paulo (od 1978) i w Meksyku. 10 Säkularinstitut der Scalabrini-Missionarinnen in: Scalabrini Missionare. Eine Kongregation im Dienst an den Migranten. Basel 1997, 36-37; Silvano GUGLIELMI. Es gibt noch eine dritte Familie in: Silvano GUGLIELMI. Ein neuer Exodus. Der Selige Johann Baptist Scalabrini. Bischof von Piacenza und Vater der Migranten (1839- 1905). Basel o. J, 92-94. 6 kapłan z jego instytutu pracował już wśród emigrantów niemieckich w São Paulo w Brazylii. Bp Geyer od 1933 r. wydawał czasopismo „Jahrbuch der Auslandsdeutschenmisson Banz” (Rocznik misji wychodźców niemieckich w Banz), które w 1939 r. zostało zabronione. Niebawem zaczął się trudny okres dla tego młodego zgromadzenia, które zdążyło uzyskać tylko prawa biskupie. Młodych braci i kandydatów zabierano do służby wojskowej, a w klasztorze umieszczono szpital wojskowy. Wokół bpa Geyera zrobiło się pusto. Zmarł 2.04.1943 roku w Banz. Bp Geyer w swojej pieczęci umieścił następujący napis: Für das Seeleneheil der Auslanddeutschen – dla zbawienia dusz wychodźców niemieckich. Jego marzenie się spełniło. Misjonarze jego zgromadzenia pracowali wśród emigrantów niemieckich w São Paulo, Lyonie, Genui, Miesville, Den Hag, Bradford, Paryżu, Bristolu, Brukseli oraz Antwerpii. Jedyny kapłan, ranny w czasie wojny, o. Johannes Linnemann troszczył się o dom w Banz. 15.11.1946 r. został on mianowany przez Kongregację Konsystorialną komisarycznym przełożonym generalnym, a po nim tę funkcję sprawowali: Albert Büttner, o. Michael Piller, o. Leo Friedrich i o. Johann Ammer. Zgromadzenie to, liczące w czasach swojej świetności 56 członków, zostało oficjalnie rozwiązane w 90-tych latach dwudziestego wieku. 11 5. Kardynał August Hlond (1881-1948) August Józef urodził się 5.07.1881 roku w Brzęczkowicach, dzielnicy Mysłowic, jako syn Jana Hlonda, dróżnika kolejowego i Marii Imiela. W 1896 r. wstąpił do nowicjatu Salezjanów. W rok później złożył wieczyste śluby zakonne. 23.09.1905 r. otrzymał święcenia kapłańskie w Krakowie z rąk bpa Anatola Nowaka. 1.12.1919 r. został mianowany przez przełożonego generalnego Pawła Alberę inspektorem prowincji austriacko-węgierskiej. 7.11.1922 roku Pius XI mianował A. Hlonda administratorem apostolskim Górnego Śląska, a 14.12.1925 roku pierwszym biskupem diecezji katowickiej. Natomiast 24.06.1926 r. powołał go na arcybiskupa gnieźnieńskiego i poznańskiego oraz prymasa Polski. 20.06.1927 roku abp A. Hlond został mianowany kardynałem i 22.12.1927 roku otrzymał kapelusz kardynalski z rąk Piusa XI. 4.03.1946 roku Pius XII mianował go metropolitą warszawskim. Odtąd był arcybiskupem gnieźnieńsko-warszawskim, aż do swojej śmierci 22.10.1948 roku. Prymas Polski, August kard. Hlond, myślał o wychodźcach polskich, którzy przeżywają ciężki los poza granicami ojczyzny. Sam odwiedzał ośrodki polonijne za granicą i widział dolę Polaków. „Na wychodźstwie dusze polskie giną”- mówił. W 1929 r. odwiedził skupiska polskich emigrantów w Sztokholmie, a w 1930 r. udał się do Budapesztu i konsekrował kościół polski w dzielnicy Kobanya oraz kościół polski w Londynie. 25.5.1931 r. Pius XI mianował go protektorem Polonii. Kardynał podjął się powołania do życia nowego zgromadzenia zakonnego i zaproponował współpracę ks. Ignacemu Posadzemu z Poznania. 23.8.1932 roku kard. Hlond założył zgromadzenie zakonne do opieki nad emigrantami polskimi pod nazwą „Kongregacja Grobu Świętego”. 8.09.1932 r. wydał on dekret erygujący zgromadzenie na prawach diecezjalnych i zmienił nazwę na „Towarzystwo Chrystusowe dla Wychodźców”. W 1933 r. Założyciel sam napisał Ustawy Towarzystwa. W 1934 r. odwiedził polskie ośrodki emigracyjne we Francji i w Argentynie, a w 1936 r. wziął udział w jubileuszu 50-lecia Związku Francuskiej Młodzieży Katolickiej i 100-lecia istnienia Polskiej Misji Katolickiej w Paryżu. 23.07.1936 roku pierwszy chrystusowiec wyjechał do pracy wśród polonii. W pierwszych latach istnienia to nowe zgromadzenie było wspólnotą liczącą już ok. 300 członków. Pierwsi księża udali się z misją do Francji, Estonii i Anglii. Lata II wojny światowej cechuje rozproszenie księży i braci Towarzystwa. Czterech księży, którzy byli w Niemczech na robotach przymusowych, stało się pierwszymi duszpasterzami polonijnymi w tym kraju. Po wojnie wszyscy członkowie Towarzystwa zgromadzili się w Poznaniu i podjęli 11 Franz X. GEYER. Ein Zentrum der Kultur in Inneafrika. Eichinger Verlag. Wien o. J. (München 1907; Selbst Verlag. München 1912); Franz X. GEYER. Durch Sand, Sumpf und Wüste. München 1912 (Freiburg 1914); Franz X. GEYER. 50 Jahre Auslandsdeutsche Missionsarbeit. Freiburg 1936. 7 na nowo swoje zadania. Wysyłanie nowych misjonarzy emigrantów za granicę było do 1956 r. niemożliwe. Dopiero po otwarciu granic Polski na Zachód, otworzyły się możliwości wyjazdu. Liczba księży i braci zaczęła wzrastać, a także zaczęło przybywać nowych placówek duszpasterskich. Obecnie Towarzystwo Chrystusowe dla Polonii Zagranicznej liczy około 500 członków. Chrystusowcy podejmują pracę duszpasterką w 19 krajach (w 6 prowincjach) i w 26 parafiach w Polsce.12 6. O. Ignacy Posadzy (1898-1984) Ignacy Posadzy, syn Jakuba i Katarzyny z Pawlaków, urodził się w Szadłowicach k. Inowrocławia 17.02.1898 roku. W 1917 r. zdobył maturę i zgłosił się do Arcybiskupiego Seminarium Duchownego w Poznaniu. Z powodu działań wojennych jako kleryk został wysłany na studia filozofii i teologii do Niemiec i w latach 1917-1918 studiował w Münster i Fuldzie. Tam zetknął się z losem sezonowych robotników z zaboru rosyjskiego i poznał ciężkie warunki ich pracy i opuszczenie duchowe. Wraz z innymi polskimi klerykami odwiedzał ich i gromadził na nabożeństwach słowa Bożego. Tam postanowił, że kiedy zostanie kapłanem, poświęci swój wolny czas rodakom na obcej ziemi. Po zakończeniu wojny wrócił do niepodległej już Polski i 19.02.1921 r. przyjął święcenia kapłańskie z rąk bpa W. Kloskiego w Gnieźnie. W 1925 r. odwiedził Rzym, a w rok później z ramienia Urzędu Emigracyjnego wizytował ośrodki polonijne w Danii. Z polecenia swojego biskupa, kard. A. Hlonda, w 1929 r. udał się do Brazylii, Argentyny i Urugwaju. Z tej podróży powstały wspomnienia w postaci książki „Drogą pielgrzymów”. W latach 1930-1931 jako wysłannik księdza Prymasa A. Hlonda przeprowadził wizytację ośrodków duszpasterskich w Brazylii, Argentynie, Urugwaju i Paragwaju. O polskich wychodźcach pisał artykuły w „Przedowniku Katolickim” i „Kurierze Poznańskim”, ukazując ich tęsknotę za Ojczyzną i pragnienie Ewangelii. 22.08.1931 r. ks. Ignacy Posadzy otrzymał od księdza Prymasa propozycję organizowania nowego męskiego zgromadzenia zakonnego, które poświęciłoby się duszpasterstwu polskich emigrantów. W latach 1931-1932 odbył podróż do Niemiec, Francji i Włoch, aby zapoznać się z wzorowymi ośrodkami zakonnymi. 16.10.1933 r. Założyciel odebrał pierwszą profesję zakonną ks. Posadzego i innych chrystusowców oraz mianował go przełożonym naczelnym zgromadzenia. 25.03.1935 r. ks. Ignacy Posadzy złożył śluby dozgonne na ręce Kardynała Założyciela. W 1937 r. odwiedził ośrodki polskie na Dalekim Wschodzie. Z tej podróży powstała następna książka „Przez tajemniczy Wschód”. Na pierwszej Kapitule Generalnej Towarzystwa Chrystusowego (21-24.08.1951 r.) Ojciec Ignacy został wybrany przełożonym generalnym. Po zdaniu urzędu Przełożonego Generalnego w 1968 r. przeniósł się do domu zakonnego w Puszczykowie. Po wypełnieniu się dni ziemskiego życia O. Ignacy Posadzy odszedł do Pana 17.01.1984 r. w Puszczykowie. Jego ciało spoczęło na miłostwoskim cmentarzu w Poznaniu. Kiedy Ojciec Posadzy otrzymał aprobatę Kapituły Towarzystwa Chrystusowego na założenie żeńskiego zgromadzenia i zachęcony przez abpa A. Baraniaka, przystąpił do dzieła. Pod 12 Zob. Jan KONIECZNY (red.). August Kardynał Hlond. Prymas Polski. Dzieła. Nauczanie 1897-1948 (tom 1). Toruń 2003; Wojciech NECEL (red.). Kardynał August Hlond Prymas Polski. Współcześni wspominają. Poznań 1993; Jan KONIECZNY, Wojciech NECEL (red.). Sługa Boży August Hlond. Poznań 1994; Wojciech NECEL (red.). Z notatnika Kardynała Augusta Hlonda. Poznań 1995; Wojciech NECEL, Jan KONIECZNY (red.). Kardynał Założyciel August Hlond. Listy i konferencje O. Ignacego Posadzego TChr współzałożyciela Towarzystwa Chrystusowego dla Polonii Zagranicznej o Kardynale Założycielu kierowane do chrystusowców. Poznań 1995; J. KONIECZNY. Il Servo di Dio. Card. August Hlond (1881-1948). Roma 2001; E. JARRA. Nauka społeczna Kard. Augusta Hlonda Prymasa Polski. Londyn 1958; Bronisław KANT. Sztygar Bożej kopalni. Obrazki z życia księdza kardynała Augusta Hlonda. Warszawa 1987 Wyd. 4 Warszawa 2001); Stanisław ZIMNIAK. Il Cardinale August J. Hlond. Primate di Polonia (1881-1948). Note sul suo operato apostolico. Atti della serata di studio: Roma 20 maggio 1999. Roma 1999; B. KŁODZIEJ. Dzieje Towarzystwa Chrystusowego dla wychodźców w latach 1939-1948. Poznań 1983; F. BERLIK. Historia Towarzystwa Chrystusowego dla wychodźców 1932-1939. Poznań 1987; J. BAKALARZ. Kardynał August Hlond. Prekursor nowoczesnego apostolatu emigracyjnego. Poznań 1989. 8 koniec roku 1958 r. przyjął pierwsze kandydatki i umieścił je u Sióstr Salezjanek, gdyż siostry z tego zgromadzenia pracowały wśród Polonii w USA. Zarząd Generalny Sióstr Felicjanek zgodził się afiliować nowy instytut do swego zgromadzenia w charakterze odrębnej prowincji, gdyż założenie nowego zgromadzenia w czasach komunizmu było nieralne. W 1959 r. zgłaszały się nowe kandydatki do przeznaczonego na ten cel domu - dworku w Morasku pod Poznaniem. 21.11.1959 roku abp A. Baraniak erygował nowe Zgromadzenie Misjonarki Chrystusa Króla dla Polonii Zagranicznej, a także dom główny zgromadzenia i dom nowicjatu oraz mianował przełożoną generalną. Ustawy zatwierdził on 8 grudnia tegoż roku, a 7 grudnia odbyły się obłuczyny pierwszych sióstr. 8.12.1960 r. Ojciec Ignacy uczestniczył w uroczystości pierwszych ślubów sióstr Misjonarek. 23-24.06.1975 r. brał udział w I Kapitule Generalnej. W latach 1971-1978 pełnił funkcję komisarza zgromadzenia. Z biegiem lat powstawały kolejne placówki: na Pomorzu Zachodnim, w Kanadzie, USA, Anglii, Niemczech, Australii, na Białorusi, w Brazylii i we Włoszech. Obecnie 74 siostry pracują wśród Polaków na emigracji na 24 placówkach oraz na 12 placówkach w Polsce. Zgromadzenie liczy 205 sióstr. 24.11.1996 r., w uroczystość Chrystusa Króla Wszechświata, Kongregacja Instytutów Życia Konsekrowanego i Stowarzyszeń Życia Apostolskiego wydała dekret, nadający zgromadzeniu prawa papieskie. Misja tego zgromadzenia zrodziła się z duchowych i kulturalnych potrzeb polskich emigrantów. Odpowiadając na Boże wezwanie, siostry Misjonarki pozostawiają swoją ukochaną Ojczyznę i jadą wszędzie tam, gdzie biją polskie serca. Siostry starają się być znakiem Chrystusa we współczesnym świecie przez swoją postawę, strój zakonny, codzienną modlitwę i wykonywaną pracę.13 B. Papieska Rada do spraw duszpasterstwa migrantów i ludzi w drodze. 14 1. Uwagi historyczne. Papież Paweł VI motu proprio Apostolicae Caritatis z 19.03.1970 powołał do istnienia Papieską Komisję d/s duszpasterstwa migrantów i ludzi w drodze (Pontificia Commissio de Spirituali Migratorum atque Itinerantium Cura). Jej zadaniem były studia nad „duszpasterstwem ludzi w drodze” i troska o ich zastosowanie. Grupę „ludzi w drodze” stanowią: migranci, wypędzeni, uchodźcy, rybacy, ludzie morza, podróżujący samolotami, zatrudnieni w ruchu drogowym, Cyganie, cyrkowcy, pracownicy wesołych miasteczek, pielgrzymi, turyści, a także grupy ludzi, którzy z różnych powodów dotknięci są fenomenem ludzkiej mobilności, tacy jak studenci zagraniczny, robotnicy i technicy, którzy ze względów zawodowych lub z powodu badań naukowych na płaszczyźnie międzynarodowej przemieszczają się z jednego kraju do drugiego. Do tego momentu kompetencja w poszczególnych sektorach ludzkiej mobilności rozkładała się na różne biura kongregacji rzymskich. W drugiej połowie XIX wieku troska o ludzi w drodze leżała w rękach Kongregacji rozkrzewiania wiary. Następnie, głównie pod silnym wpływem bł. biskupa Giovanni B. Sacalabriniego, utworzono „Biuro duchowej troski o emigrantów” (Ufficio per la Cura Spirituale degli Emigranti) przy Kongregacji Konsystorialnej. Po drugiej wojnie światowej Pius XII w 1952 roku utworzył „Wyższą Radę dla emigracji” (Consiglio Superiore per l’ emigrazione) przy tej samej kongregacji – dziś zwanej Kongregacją Biskupów. W tym samym roku przy tej samej kongregacji utworzono „Sekretariat generalny dzieła Apostolatus Maris” (Opera dell’ Apostolatus Maris) dla dobra ludzi morza. W 1958 papież Pius XII określając specjalne obowiązki i zadania powierzył Kongregacji Konsystorialnej duchową troskę o wiernych na pokładach samolotów oraz 13 Ignacy POSADZY. Drogą pielgrzymów. Poznań 1985 wyd. 5; tenże, Przez tajemniczy Wschód. Potulice 1939; Jan KONIECZNY. O. Ignacy Posadzy TChr – Sługa Boży, kapłan, zakonnik. Poznań 2001. 14 Informacje ze strony internetowej www.vatican.va z działu Pontificio Consiglio della Pastorale per i Migranti e gli Itineranti. 9 pasażerów, używających tego środka transportu i nadał temu dziełu nazwę „Apostolat lotnictwa cywilnego” (Opera dell’ Apostolatus Coeli vel Aeris). Natomiast papież Paweł VI w 1965 roku utworzył „Międzynarodowy sekretariat dzieła Apostolatus Nomadum” (Opera dell’ Apostolatus Nomadum), aby „ludziom bez stałego miejsca zamieszkania dać pomoc duchową, a także pomóc tym ludziom, którzy znajdują się w podobnej sytuacji”. Z kolei w 1967 roku przy Kongregacji Duchowieństwa utworzony został „Urząd duszpasterski dla ludzi objętych fenomenem turystyki”, aby zaproponować im opiekę religijną. Kompetencje w różnych sektorach mobilności ludzkiej poprzez motu proprio Apostolicae Caritatis spłynęły razem w Papieską Komisję d/s duszpasterstwa migrantów i ludzi w drodze, którą podporządkowano Kongregacji Biskupów. Pod wpływem Konstytucji Apostolskiej Pastor Bonus z 28.06.1988 roku zmieniła się sytuacja Papieskiej Komisji i zmieniła się też wtedy jej nazwa. 2. Kompetencje. Szczególną troską duszpasterską mają być objęci ci wierni, którzy z powodów warunków życiowych nie mogą wystarczająco korzystać z ogólnego duszpasterstwa w swoich parafiach lub są jego całkowicie pozbawieni (por. Christus Dominus, 18). Są to: migranci, wypędzeni, uchodźcy, rybacy, ludzie morza, personel lotnisk, Cyganie, cyrkowcy, pracownicy wesołych miasteczek i wszyscy ci, którzy podejmują podróż z pobożności, z powodu studiów czy rozrywki, a także zajmujący się transportem drogowym oraz różne kategorie ludzi z tym związane (por. Pastor Bonus, 150-151, List do Konferencji Biskupów Chiesa e Mobilità Umana, 1978, II, F). Papieska Rada, „narzędzie w rękach papieża” (Pastor Bonus, Wprowadzenie, 7), „kieruje duszpasterską troskę Kościoła na szczególne potrzeby tych, którzy opuścili ojczyznę lub nie mają ojczyzny, jednocześnie troszczy się z konieczną uwagą o śledzenie problemów, związanych z tą tematyką” (Pastor Bonus, 149). Papieska Rada troszczy się o duszpasterstwo ludzi objętych ludzką mobilnością: • poprzez podejmowanie inicjatyw, aby w Kościołach lokalnych „była obecna odpowiednia duchowa troska, a gdy zachodzi potrzeba odpowiednie struktury duszpasterskie (Pastor Bonus, 150); • poprzez jej właściwe „kierowanie” Apostolatem Morza (Pastor Bonus, 150, 2); • poprzez uważne śledzenie problemów, związanych z ludzką mobilnością (Pastor Bonus, 149); • poprzez włożenie wysiłków, aby lud chrześcijański „był świadom potrzeb”, jakie mają ludzie objęci fenomenem mobilności ludzkiej, szczególnie podczas obchodów Światowego Dnia Migranta i Uchodźcy (Pastor Bonus, 150, 4); • poprzez trud, aby lud chrześcijański „w energiczny sposób okazał solidarność” (Pastor Bonus, 150, 4) z tymi, którzy są na drogach świata; • poprzez „zobowiązanie się do troski o to, aby ci, którzy podejmują podróż z pobożności, z powodu studiów czy rozrywki, otrzymali formację moralną i duchową” (Pastor Bonus, 151). Papieska Rada bierze bezpośredni i regularny udział w pracach Międzynarodowej Katolickiej Komisji d/s Migracji, popiera jej cele oraz inicjatywy, bierze udział w posiedzeniach jej dyrekcji, rozwija czynną kooperację z tą komisją oraz z komisją i innymi organizacjami, okazującymi zainteresowanie problemami migrantów i uchodźców. 3. Struktura. Dykasterium to jest prowadzone przez przewodniczącego, którego wspierają sekretarz i podsekretarz. Liczy ono 25 kardynałów i biskupów jako członków oraz 15 konsultorów. Personel składa się z ok. 15 współpracowników i 2 furtianów. 10 C. Stowarzyszenia świeckich współpracowników. Trosce o migrantów i o ich opiekę duszpasterską towarzyszyła myśl włączenia ludzi świeckich w rozwiązywanie problemów związanych z migracją. Chodziło o to, aby zaangażować ich czy to w konkretną pomoc ludziom emigrującym, czy w modlitwę, czy też w pomoc misjonarzom migrantów. Temu celowi służyły zakładane zrzeszenia, instytuty, dzieła, czy apostolaty. 1. St. Raphaels-Werk.15 Dzieło to powstało 13.09.1871 r. w Moguncji, za sprawą Petera Paula Cahensly jako „Zrzeszenie do opieki nad katolickimi wychodźcami”. Nazwa pochodzi od Archanioła Rafała, który jest patronem podróżujących. W XIX wieku do 250000 ludzi rocznie opuszczało ówczesne Niemcy (Deutsches Reich) i udawało się do USA, Kanady, Ameryki Południowej i Australii. Bezlitośni agenci bogacili się kosztem wychodźców jeszcze przed ich wyjazdem. Statki dla wychodźców były często wyposażone w niewystarczający sposób. Wielu ludzi zmarło podczas przeprawy przez ocean. Cahensly, kupiec z Limburgii, poznał dolę wychodźców i zaangażował się na rzecz ich praw. W 1871 r. na święcie katolików (Katholikentag) w Moguncji założył St. Raphaels-Verein, który już 9.07.1878 r. od Leona XIII otrzymał papieskie uznanie. Praca tego zrzeszenia opierała się na zaangażowaniu świeckich katolików. Wychodźcy już w ojczyźnie otrzymywali informacje o krajach docelowych, które od 1886 r. ukazywały się w czasopiśmie zrzeszenia „St. Raphaels-Blatt”. Cahensly zaangażował się również w polityce na rzecz wychodźców. 14.01.1897 r. parlament niemiecki (Deutscher Reichtag) uchwalił prawo o wychodźstwie, które jest podstawą obecnego prawa ochrony wychodźców (Auswandererschutzgesetz) z 1975 r. W 1899 r. zostały utworzone przedstawicielstwa tego zrzeszenia w kolejnych krajach: Belgii, Austrii, Włoszech, Słowenii, Czechosłowacji, Chorwacji i w Polsce. Oprócz tego zrzeszenie to poprzez zaufanych ludzi we wszystkich wielkich portach, a później w punktach poradnictwa wspomagało i towarzyszyło wychodźcom. Członkowie zrzeszenia troszczyli się o pomieszkanie przed i po przeprawie za ocean, pomagali w otrzymaniu dobrych miejsc na statku i przyjmowali wychodźców w nowej ojczyźnie. W 1926 r. otworzono Dom św. Rafała w Hamburgu dla udających się w daleką podróż za ocean. Od 1977 r. nazwa tego zrzeszenia jest następująca: Raphaels-Werk. Dienst am Menschen unterwegs e.V., a siedzibą jest Hamburg (od 1921 r.). Istnieją dwa muzea w Hamburgu i Bremenhaven, które dokumentują już ponad 135-letnią historię tego dzieła. W 1994 r. zostały otworzone poradnictwa w Polsce, Czechach i na Słowacji. Zrzeszenie to obecnie służy pomocą ludziom, którzy chcą wywędrować za granicę, którzy pracują za granicą, którzy po latach pobytu za granicą wracają do ojczyzny, którzy chcą się złączyć z zagranicznym partnerem lub partnerką poprzez małżeństwo, którzy chcą wywędrować do trzeciego kraju, którzy jako obcy chcą wrócić do swojej ojczyzny. 2. Stowarzyszenie św. Rafała. 16 W 1887 r powstało Stowarzyszenie do opieki socjalnej i religijnej włoskich emigrantów. Z niego wytworzyło się nowe Stowarzyszenie św. Rafała dla świeckich pomocników migrantom, do powstania którego doszło 1.05.1889 r., zresztą na wzór niemieckiego Stowarzyszenia St. Raphaels-Werk.17 Biskup Scalabrini często podkreślał konieczność zjednoczenia sił w rozwiązywaniu problemu wychodźstwa. Pomoc misjonarzom migrantów 15 Informacje ze strony internetowej www.raphaels-werk.de. 16 Scalabrinianische Laienbewegung in: Scalabrini Missionare. Eine Kongregation im Dienst an den Migranten. Basel 1997, 38-39. 17 Silvano GUGLIELMI. Das Raphaels-Werk in: Silvano GUGLIELMI. Ein neuer Exodus. Der Selige Johann Baptist Scalabrini. Bischof von Piacenza und Vater der Migranten (1839-1905). Basel o. J, 60-62. 11 przez świeckich, zaangażowanych w duchu Scalabriniego, zataczała coraz szersze kręgi, co doprowadziło do powstania Scalabriniańskiego Ruchu Świeckich. Tak powstała sieć grup laikatu katolickiego, których zaangażowanie prowadzi do uwrażliwienia społeczeństw na dramat wychodźstwa i do współpracy z misjonarzami i misjonarkami migrantów. Coraz większą popularnością cieszą się studia w duchu Scalabriniego, a także praktyka misyjna u boku misjonarzy. 3. Apostolat Katolickiej Misji Zagranicznej. Bp Franciszek Ksawery Geyer pomyślał też o zapleczu modlitewnym i zaangażowaniu świeckich w sprawę pomocy wychodźcom, zakładając „Apostolat der katholischen Deutschen Auslandsmission” (Apostolat Katolickiej Misji Zagranicznej), który już nie istnieje. 4. Instytut Duszpasterstwa Emigracyjnego.18 3.05.1984 r. ks. E. Szymanek, ówczesny przełożony generalny Towarzystwa Chrystusowego, na mocy pozwolenia Prymasa Polski z 28.11.1983 r. erygował w Poznaniu Instytut Duszpasterstwa Emigracyjnego. Jego celem „miała być formacja pastoralna kapłanów, sióstr zakonnych oraz osób świeckich pragnących pracować w duszpasterstwie polonijnym (...) Mimo że bezpośrednim celem instytutu jest przygotowywanie specjalistycznych kadr w zakresie wykonywania apostolatu emigracyjnego, to ma on przyczyniać się do ożywienia powołania apostolskiego Kościoła w Polsce wobec emigracji przez stworzenie szerokiego ruchu apostolatu emigracyjnego”. „Cały Kościół jest dla ewangelizowania migrantów” – podkreśla dokument Stolicy Apostolskiej. W powszechnym obowiązku apostołowania uczestniczą całe Kościoły krajowe, ale i wspólnoty parafialne oraz indywidualni chrześcijanie. Na każdym chrześcijaninie ciąży obowiązek ewangelizowania emigrantów, czyli służenia im wszechstronną pomocą religijną, duszpasterską, kulturalną i społeczną. Potrzebę powoływania do istnienia tego typu instytutów podkreśla instrukcja De pastorali migratorum cura z 1969 roku (nr 23 § 3). Kolejnymi dyrektorami IDE byli: ks. B. Nadolski, ks. W. Necel i ks. B. Kołodziej. W 2003 r. przełożony generalny ks. T. Winnicki zmodyfikował zadanie IDE: „w obecnej sytuacji zadaniem instytutu będzie gromadzenie i opracowywanie materiałów dotyczących współczesnych problemów duszpasterstwa etnicznego, a przede wszystkim działalności apostolskiej na rzecz Polaków przebywających poza granicami Polski, oraz szerzenie znajomości problematyki emigracyjnej między innymi poprzez organizowanie sympozjów polonijnych”. Obecny przełożony generalny ks. T. Sielicki 1.08.2008 r. mianował dyrektorem instytutu ks. W. Wójcika. Następuje zmiana charakteru działalności IDE z naukowego na badawczy i bardziej praktyczny. „Zadaniem instytutu będzie m.in.: opracowywanie i aktualizowanie bazy danych o rozmieszczeniu Polaków poza granicami Ojczyzny i ich sytuacji duszpasterskiej, utrzymywanie kontaktów z instytucjami w środowiskach pobytu polskich emigrantów, opracowywanie raportów o sytuacji duszpasterskiej na emigracji dla Episkopatu Polski i biskupów miejsca emigrowania, udostępnianie materiałów informacyjnych wyjeżdżającym na emigrację, organizowanie kursów dla osób wyjeżdżających do pracy polonijnej, przygotowywanie materiałów duszpasterskich dla prowincji Towarzystwa Chrystusowego”. We wrześniu 1985 r. na czuwaniu kapłanów w Częstochowie powstała myśl powołania do życia Ruchu Apostolatu Emigracyjnego dla świeckich, którego inicjatorem był ks. J. Balalarz. Zostały utworzone grupy modlitewne w kilkunastu parafiach w Polsce skupiające ok. 4000 osób. Ich zadaniem jest otoczenie modlitwą tych, którzy opuszczają swój kraj i wyjeżdżają w dalekie nieraz strony szukając lepszych warunków życia i rozwoju. 18 Ks. Wiesław Wójcik SChr. Insytytut Duszpasterstwa Emigracyjnego (IDE) im. Kard. Augusta Hlonda w Poznaniu w: Głos Towarzystwa Chrystusowego 12 (2008) s. 2. 12 D. Dokumenty Stolicy Apostolskiej. Już od papieża Leona XIII poczynając poprzez Piusa X, Benedykta XV, Piusa XI i Piusa XII stale wzrastało zainteresowanie Kościoła zagadnieniem mobilności człowieka XIX i XX wieku. Papieże ci w różnych encyklikach, listach i przemówieniach podejmowali refleksję nad zagadnieniem ludzi migrujących i ludzi w drodze oraz ich rodzin. Również Jan XXIII, Paweł VI i Jan Paweł II zajmowali się tym tematem w swoich dokumentach i przemówieniach.19 Migranci Pius XII: Konstytucja apostolska Exul familia z 1.08.1952 Paweł VI: Motu proprio Patroralis migratorum cura z 15.08.1969 Kongregacji Biskupów: Instrukcja De pastorali migratorum cura z 22.08.1969 Papieska Komisja: Chiesa e mobilita umana z 26.05.1978 po raz pierwszy kategorie ludzi Papieska Komisja: Pro materna z 19.03.1982 Kongregacja wychowania katolickiego: La pastorale della mobilita umana nella formazione dei futuri sacerdoti z 25.01.1986 Papieska Rada: Istrukcja Erga migrantes caritas Christi (Miłość Chrystusa do migrantów) z 3.05.2004 Dokumenty Soboru Watykańskiego II Sacrosantum concilium Nr 11, 14, 19, 23, 38, 41 Lumen gentium Nr 6, 13 Unitas redintegratio Nr 18 Christus Dominus Nr 6, 16, 18, 23 Gravissimum educationis Nr 1 Nostra aetate Nr 5 Apostolicam actuositatem Nr 8, 10, 11, 14 Ad gentes Nr 4, 9, 11, 12, 15, 20, 38 Presbyterorum ordinis Nr 8, 10 Gaudium et spes Nr 6, 27, 42, 53, 58, 59, 61, 63, 65, 66, 73, 75, 76, 79, 84, 87 Kodeks Prawa Kanonicznego Kodeks Kanonów Kościołów Wschodnich Uchodźcy Papieska Komisja: Orientamenti Per una pastorale dei rifugiati z 14.02.1983 Papieska Rada „Cor unum”: Campi di rifugiati in prossimita delle frontiere z 25.10.1986 Papieska Rada „Cor unum” i Papieska Rada: I rifugiati: una sfida alla solidarieta z 2.10.1992 Studenci zagraniczni Kongregacja wychowania katolickiego: La pastorale universitaria z 15.07.1976 Turystyka i pielgrzymowanie Jan XXIII: E naturale in noi. Przemówienie na I zebraniu Kongregacji Konsystorialnej na temat „Turystyka i duszpasterstwo” z 19.02.1963 Dyrektorium generalne o duszpasterstwie turystów Peregrinans in terra z 30.04.1969 19 Wykorzystane zostały dwie pozycje: Chiesa e mobilità umana. Documenti della Santa Sede dal 1883 al 1983. Roma 1985; Enchiridion della Chiesa per le Migrazioni. Documenti magisteriali ed ecumenici sulla pastorale della mobilità umana (1887-2000). Bologna 2001. 13 Paweł VI: Motu proprio Apostolicae caritatis z 19.03.1970 Papieska Rada: Dyrektorium o duszpasterstwie turystów Orientamenti per la Pastorale del Turismo z 11.07.2001 Sekretariat Stanu: Nuovo statuto della „peregrinatio ad Petri sedem” z 15.02.1993 Papieska Rada: Dyrektorium Il Pellegrinaggio nel grande Giubileo del 2000 z 25.04.1998 Papieska Rada: Dyrektorium o sanktuarium Il Santuario - Memoria, presenza e profezia del Dio vivente z 8.05.1999 Ludzie morza Papieska Komisja: Dekret De pastorali maritimorum et navigantium cura z 24.09.1977 Jan Paweł II: Motu proprio Stella Maris. O duszpasterstwie Ludzi Morza z 2.01.1997 (AAS 89(1997), 209-216 Lotnictwo cywilne Papieska Rada: Dyrektorium Direttive per la Pastorale Cattolica dell’ Aviazione Civile z 15.03.1995 Nomadzi: Synti i Romowie Papieska Rada: Dyrektorium o duszpasterstwie cyganów Orientamenti per una Pastorale degli Zingari z 8.12.2005 Apostolat drogi Papieska Rada: Dyrektorium o duszpasterstwie korzystających z dróg Orientamenti per la Pastorale della Strada z 24.05.2007 Orędzia na Światowy Dzień Migranta i Uchodźcy Orędzia na Światowy Dzień Turystyki Orędzia na Niedzielę Morza Zakończenie Niniejsze opracowanie jest próbą przybliżenia słuchaczowi tematu troski Kościoła o migrantów i ludzi w drodze. Wieloaspektowość tego zagadnienia podyktowała podział tego wykładu, a z drugiej strony zauważamy ograniczone jego ramy. Z jednej strony przekazane zostały słuchaczowi może już znane sprawy związane z tym tematem, a z drugiej nowe, niepublikowane do tej pory w polskim środowisku. Jednym z wielu – być może – nasuwających się wniosków jest potrzeba stałego pogłębiania tego zagadnienia poprzez docieranie do nowych materiałów i systematyzowanie ich.



0 Ameryka Północna
0 Ameryka Północna
0 Ameryka Północna
0 Ameryka Północna
0 Ameryka Północna
0 Ameryka Północna
1. Wybierz kontynent
Na mocy pozwolenia Prymasa Polski z dn. 28 listopada 1983 r., zgodnie z postanowieniem VII Kapituły Generalnej i uzyskaniu zgody Rady Generalnej Towarzystwa Chrystusowego ówczesny przełożony generalny ks. dr Edward Szymanek TChr erygował 3 maja 1984 r. Instytut Duszpasterstwa Emigracyjnego ustanawiając dyrektorem ks. prof. Bogusława Nadolskiego. Bezpośrednim celem IDE było przygotowywanie specjalistycznych kadr w zakresie apostolatu Emigracyjnego. Jak powiedział ks. dr Józef Bakalarz TChr w wykładzie inauguracyjnym na rozpoczęcie działalności Instytutu, "ma on być sercem i motorem Ruchu Apostolatu Emigracyjnego praktykowanego w różnych formach i według różnych metod."

Instytut Duszpasterstwa Emigracyjnego im. Kard. Augusta Hlonda

ul. Panny Marii 4, 60-962 Poznań
tel. +48 61 64 72 523, ide@chrystusowcy.pl

BANK PEKAO SA 36124065241111001023869649