loading...

Wpisz miasto w którym przebywasz,
aby odnaleźć Mszę Świętą w języku polskim.

Zamknij wpis

Zeszyt 10 (2009) Ks. prof. dr hab. Wojciech Necel, TChr - Warszawa

ks. prof. dr hab. Wojciech Necel TChr UKSW Warszawa WSD Towarzystwa Chrystusowego Poznań Sympozjum Polonijne, Poznań, 14.10.2009 r.

 Elementy duszpasterskiej troski o migranta i jego rodzinę na podstawie instrukcji Erga migrantes caritas Christ w duszpasterstwie polskojęzycznym w państwach UE1 Wprowadzenie; 1. „Przebywający na obczyźnie”; 2. Duszpasterskie zadania Kościół a quo wobec emigrujących; 3. Niektóre aspekty trosk Biskupa Kościoła ad quem o imigranta i jego rodzinę; 4. Rola polskojęzycznych ośrodków duszpasterskich na terenie Unii Europejskiej wobec polskich imigrantów i ich rodzin; Zakończenie. Wprowadzenie Migracje Polaków w państwach Unii Europejskiej zasadzają się na unijnym obywatelstwie i dynamice rynku pracy2 . Postrzega się je jako jeden z istotnych komponentów społecznej, politycznej, ekonomicznej i demograficznej rzeczywistości Unii i jako takie rodzą nowe zadania duszpasterskie dla Kościoła lokalnego miejsca pochodzenia migranta (a quo), dla Kościoła lokalnego miejsca nowego zamieszkania (ad quem) i dla struktur polskojęzycznego duszpasterstwa na terenie państwa UE. Współczesnych form ewangelizacji polskiej diaspory w państwach Unii i wypracowywanie adekwatnych rozwiązań duszpasterskich winno wynikać z trzech źródeł: 1) z obowiązujących dyspozycji Stolicy Apostolskiej; 2) z uregulowań prawa partykularnego zainteresowanych diecezji; 3) ze sprawdzonych w historii polskojęzycznego duszpasterstwa emigracyjnego zasad3 . 1 W przedstawionej refleksji podejmuje tematu duszpasterstwa na rzecz Polaków w państwach UE w Europie Południowo-Wschodniej; por. R. Klemm, Polonia w krajach Unii Europejskiej – aktualne problemy i perspektywy, Studia Towarzystwa Chrystusowego 5(2004), s. 19 – 14. 2 Por. Art. 17 Traktatu z Maastricht z 7 lutego 1992 roku powołujący Unię Europejską; W. Necel, Polacy w państwach Unii Europejskiej wyzwaniem dla Kościoła w Polsce, Ateneum Kapłańskie 90(2008) nr 1(956), s. 132 – 136; tenże, Polskojęzyczne duszpasterstwo w państwach UE wobec procesów integracji europejskiej, Studia Towarzystwa Chrystusowego 5(2004), z. 5, s. 42 - 43. 3 Por. Sz. Wesoły, Wytyczne odnośnie założeń w duszpasterstwie emigracyjnym, w: W służbie emigracji, Londyn 1994, s. 117 – 124. 2 Systematyzując zadania Kościoła w Polsce i Kościołów lokalnych w państwach Unii Europejskiej goszczących polskich imigrantów oraz rolę polskojęzycznych ośrodków duszpasterskich wobec nowo przybyłych z Polski pilnego pochylenia się i refleksji wymaga apostolat na rzecz migranta, jego małżeństwa i rodziny. W tym celu duszpasterstwu zwyczajnemu opartemu o parafie terytorialną z proboszczem w ramach struktur Kościoła lokalnego nadać trzeba charakter duszpasterstwa migracyjnego, to jest: a) duszpasterstwa otwartego na przybyszów; b) duszpasterstwa uwrażliwiającego parafian i diecezjan na inność kulturową i religijna przybywających; c) duszpasterstwa przygotowującego parafian i diecezjan do ewentualnego podjęcia życia w innej wspólnocie parafialnej i innym Kościele lokalnym4 . 1. „Przebywający na obczyźnie” Typologia współczesnych migracji Polaków wewnątrz Unii jest bardzo trudna i wynika z problemów definicyjnych. Brak możliwości monitorowania mobilności Polaków na obszarze Unii Europejskiej, dynamika zjawiska oraz sezonowość wyjazdów powodują, że trudno jest jednoznacznie określić zarówno liczbę Polaków aktualnie przebywających poza granicami kraju, jak i dać możliwie precyzyjną odpowiedź na pytania związane z ich samookreśleniem się5 . Próba zdefiniowania pojęcia „polski migrant” jest tym trudniejsze, że nie chodzi tylko o wypracowanie określenia z punktu nauk socjologicznych, ekonomicznych czy statystyczno-demograficznych, ale konieczne jest uwzględnienie zabarwionych emocjonalnie aspektów historycznych. Z duszpasterskiego punktu widzenia ważne jest, aby wśród gromadzących się w polskojęzycznych ośrodkach duszpasterskich dostrzegać zarówno „starych” polskich emigrantów w drugim i dalszych pokoleniach, jak i „wyrzuconych” poza ojczyznę w okresie tak zwanej emigracji solidarnościowej oraz tych wszystkich, którzy wyruszyli na europejskie szlaki po włączeniu Polski w struktury Unii 4 Postawiona teza jest tym słuszniejsza, gdy o migracji będziemy myśleli nie tylko jako o ruchu o charakterze międzypaństwowym i międzykontynentalnym, ale również o ruchach lokalnych i międzyregionalnych. 3 Europejskiej. We wskazanych ośrodkach adekwatną opieką duszpasterską trzeba również otoczyć wszystkich wiernych mówiących po polsku, jak i tych, którzy w jakiś inny sposób utożsamiają się z Polską i jej rodzima kulturą6 . Duszpasterze polonijni, dostrzegając tak naszkicowane zróżnicowania, winni łączyć wszystkich i każdego z osobna z Chrystusem w Jego Kościele7 , tak by jak prosił Sługa Boży kard. August Hlond, „żaden Polak nie zagubił się na obczyźnie”8 . 2. Duszpasterskie zadania Kościół a quo wobec emigrujących Za duszpasterskie przygotowanie wyjeżdżającego samotnie, z małżonkiem czy wreszcie z całą rodziną odpowiedzialny jest przede wszystkim jego biskup diecezjalny oraz jego proboszcz (EMCC art. 18 par. 1). Pierwszym ich zadaniem, na mocy sprawowanej pasterskiej posługi jest przypominanie, że „rodzina ma prawo istnieć i rozwijać się jako rodzina” (KPR 6)9 , a władze publiczne winny wypracować politykę nie dyskryminującą rodzinę „w kwestiach prawnych, gospodarczych, społecznych i finansowych” (KPR 9). Biskup oraz proboszcz wszystkim swoim wiernym, w tym przygotowującym się do migracji, powinni nieustannie wskazywać ich prawi do migracji, ale też prawo do nie emigrowania i obowiązek poszukiwania rozwiązań swoich problemów w kraju. 1. 1. Migracja ze swojej natury jest egzaminem wiary migrantów oraz weryfikacją ich współodpowiedzialności za Kościół i za swoje chrześcijańskie życie. Dlatego też, biskup a quo wraz z proboszczem emigrujących winni z wielkim naciskiem przypominać im o obowiązku prowadzenia życia zgodnego z Ewangelią w miejscu przyszłego stałego lub czasowego zamieszkania. 2.Już w momencie wyjazdu emigranci winni być pouczeni o tym, że napotkane różnice kulturowo-religijne i językowe w żadnym wypadku nie powinny stanowić dostatecznej przyczyny, aby w nowym miejscy osiedlenia nie korzystać z 5 Por. J. Bakalarz , Podstawowe problemy duszpasterstwa rodzin migrantów, Collectanea Theologica 51(1981) z. II, s. 163 – 172. 6 Por. T. Talik, Widziane z Niemiec, w: Sentire cum Societate (red. W. Necel), Poznań 2007, s. 209 – 224. 7 Por. B. Giemza, Migracja jako znak czasu i wyzwanie dla duszpasterstwa Kościoła, Studia Salvatoriana Polonica 2(2008), s. 72 – 75. 8 A. Hlond, Przemówienie wigilijne przez radio watykańskie, w: A. Hlond, Dzieła (red. J. Konieczny), Toruń 2003, s. 845. 4 „dóbr duchowych Kościoła, zwłaszcza zaś słowa Bożego i sakramentów” (KPK kan. 213)10 . 3.Wyjeżdżający powinni być również przygotowani na spotkanie z szeroko pojętą „innością” Kościoła miejsca zatrzymania, która to z racji swych ewangelicznych korzeni, w żadnym wypadku nie pozwala im na wartościowanie swojej i obcej duchowości (EMCC 39 – 43). 4.Emigrujacy winni wiedzieć, że celem duszpasterstwa na rzecz Polaków na obczyźnie nie jest budowa polskiego getta kulturowo-językowego ani proste przeszczepianie polskich form duszpasterskich na tereny innych Kościołów lokalnych czy parafii terytorialnych (EMCC 44 – 48). 5. Polacy migrujący powinni być pouczeni, że tak jak ich rodzimy Kościół lokalny i parafia terytorialna obejmowały wszystkich zamieszkałych na ich terenach, tak Kościół lokalny i parafia terytorialna nowego miejsca zamieszkania obejmują odpowiednio wszystkich wiernych (KPK kan. 372 par. 1 i kan. 518), a oni w miejscu tymczasowego czy stałego zamieszkania staną się pełnoprawnymi członkami tamtejszego Kościoła diecezjalnego i parafii terytorialnej. Instrukcja Erga migrantes caritas Christi wskazując na kodeksową definicję parafii terytorialnej zauważa, że dzięki przybyszom staje się ona wspólnotą interkulturową i wielojęzyczną (EMCC 90)11. Dlatego też polska rodzina, przygotowująca się do włączenia w wielki unijny nurt migrantów już w chwilą wyjazdu z kraju powinna być przekonana, że koniecznym warunkiem integracji kościelnej (EMCC 90) jest zarówno uszanowanie własnej tożsamości kulturowo-religijnej, jak i otwarcie się na duchowość Kościoła nowego miejsca zatrzymania się lub zamieszkania (EMCC 70 – 71)12 . 6.Migracja niesie ze sobą wielorakie niebezpieczeństwa dla świętości życia małżeńskiego i dla wspólnotowości rodziny. Duszpasterze w szczególny sposób powinni przypominać przygotowującym się do migracji, że w swoim małżeństwie i rodzinie żyją i tworzą wspólnotę życia i miłości, ustanowioną i wyposażoną 9 Karta Praw Rodziny – 1983, dalej KPR. 10 Kodeks Prawa Kanonicznego – 1983, dalej KPK. 11 Por. W. Necel, Wokół zasad duszpasterstwa na rzecz Polaków na obczyźnie, Collectanea Theologica 77(2007) z. 4, s. 208 – 211. 12 Por. J. Ratzinger, Europa – jej duchowe podstawy wczoraj, dziś i jutro, Niedziela. Dodatek Akademicki nr 14 z 14 października 2001, s. IV. 5 przez Stwórcę we właściwe prawa i obowiązki (GS 48). Stąd jeszcze przed wyjazdem powinni rozważyć w swoim sumieniu przyszłe zyski i ewentualne straty spowodowane zmianą stylu życia poprzez rozłąkę z małżonkiem i rodziną. Migrujący winni także odpowiedzieć sobie na pytania: czy migracja nie narusza, a jeżeli tak to w jakim stopniu, jedności i nierozerwalności ich życia małżeńskiego (KPK kan. 1128) oraz podstawowe prawa rodziny do istnienia i rozwijania się we wspólnocie rodzinnej (KPR 6)? 7.Migrujący powinni wiedzieć, że nawet wówczas gdy wyjazdy przyjmują charakter emigracji pracowniczej nastawionej na poprawę bytu materialnego rodziny13, na obojga rodzicach spoczywa bardzo poważny obowiązek i prawo wychowania swoich dzieci w duchu chrześcijańskim (KPK kan. 226 par. 2; KPR 5)14. Dlatego też pasterze Kościoła a quo w ramach swoich duszpasterskich zadań wobec powierzonych wspólnot powinni nieustannie podejmować trud informowania przygotowujących się do migracji o trudnościach wychowawczych, jakie mogą przeżywać ich dzieci, a szczególnie o narastającym w Polsce zjawisku eurosierot. 8. W ramach podejmowanych obowiązków pasterskich biskup Kościoła lokalnego i proboszcz parafii mają obowiązek wyczulać samotnie wyjeżdżające kobiety o problemach z jakimi spotkają się na emigracji. Wyjeżdżające winny wiedzieć, że często pozbawione elementarnych praw będą przyjmowane do pracy „na czarno” jako niewykwalifikowana siła robocza, a nierzadko same, obok dzieci, staną wobec smutnego procederu, jakim jest „handel ludźmi” (EMCC 5)15 . 9. W duszpasterskim przygotowaniu małżeństwa i rodziny do migracji trzeba również zwrócić uwagę na to, czy migracja jednego z małżonków nie jest ucieczką od małżeństwa i rodziny. Jeżeli za publikatorami przyjmiemy informację, że co trzecie polskie małżeństwo dotknięte migracją rozchodzi się, to kryzysu tych małżeństw, w znacznym procencie przypadków można szukać jeszcze przed wyjazdem, a emigracja jednego z małżonków tylko dopełnia erozję życia 13 Por. W. Necel, Polacy w państwach Unii Europejskiej wezwaniem dla Kościoła w Polsce…, s. 128 – 131. 14 Por. A. Pawło wski, Wychowanie do tożsamości – tożsamość narodowa jako wartość niezbędna dla człowieka, Studia Towarzystwa Chrystusowego 8(2006) z. 8, s. 63 – 81. 15 Por. Pontificio Consiglio della Pastorale per i Migranti e gli Itineranti , Orientamenti per la pastorale della strada, Città del Vaticano 2007, nr 85 – 115. 6 małżeńskiego czy rodzinnego i już w samym zamiarze jest sposobem na porzucenie sakramentalnego małżeństwa i chrześcijańskiej rodziny. 10. Szczególnie tam gdzie liczba emigrantów bądź przygotowujących się do emigracji jest znaczna do zadań biskupa diecezjalnego a quo należy obowiązek stałego poszukiwania, tak w szeregach duchowieństwa diecezjalnego jak i zakonnego, kandydatów do duszpasterstwa emigracyjnego, a następnie właściwe ich przygotowania do tej specjalistycznej działalności w Kościele ad quem (EMCC 71; art. 5 i art. 12)16. Celem ustabilizowania troski duszpasterskiej wobec emigrantów zadanie przygotowania misjonarzy/kapelanów powinno być podejmowane w ścisłej współpracy tak z Konferencją Episkopatu a quo, jak i Konferencją Episkopatu ad quem. Waga i złożoność problematyki duszpasterstwa emigrantów powinna również znaleźć adekwatne reperkusje w formacji pastoralnej w seminariach duchownych (EMCC Art. 18 par. 1 – 2), i to łącznie z praktyką duszpasterską obejmującą zagadnienia apostolatu „wśród”, „dla” i „z” migrantami (EMCC 71 i 100)17. Zjawisko emigracji charakteryzuje się dużą zmiennością, dlatego też celem badania natężenia emigracji Polaków, jej kierunków, wpływu na życie rodzinne i małżeńskie Konferencja Episkopatu Polski, jak i poszczególni biskupi diecezjalni dla wypracowania właściwych metod duszpasterskich mogą posługiwać się wyspecjalizowanymi instytucjami naukowymi (EMCC 70 – 71). 11. W przygotowaniu do emigracji ważne jest przekazanie informacji o sieci polskojęzycznego duszpasterstwa na obszarze Unii Europejskiej18 . 12.Biskup diecezjalny i proboszcz parafii z racji swoich duszpasterskich urzędów swoją troską zobowiązani są objąć także pozostałych w kraju członków rodzin emigrantów. W tej trosce ważne miejsce zajmuje diecezjalna i parafialna modlitwa za tych, którzy wyjechali i przebywają poza swoją wspólnotą etniczną, rodzinną i poza Kościołem lokalnym czy parafą pochodzenia. W sposób uroczysty może się ona wyrażać w diecezjalnych i parafialnych dniach modlitwy w intencji emigrantów połączonych z obchodami Światowego Dnia (Tygodnia) Modlitwy w 16 Por. J. Bakalarz , Misjonarz migrantów w prawodawstwie powszechnym Kościoła, Poznań 1992, s. 92 98; V. de Paolis, Il missionario per i migranti: carisma, compiti e preparazione, On the Move 13(1983), s. 116 – 182. 17 Por. Jan Paweł II, Adhortacja apostolska Pastores dabo vobis, nr 58. 18 Zob. www.tchr.org/schr/. 7 intencji migrantów19, który obchodzony jest w Kościele rzymsko – katolickim w niedzielę po Objawieniu Pańskim, a którego tematyka od ponad 20. lat wyznaczona jest specjalnym papieskim orędziem. 



0 Ameryka Północna
0 Ameryka Północna
0 Ameryka Północna
0 Ameryka Północna
0 Ameryka Północna
0 Ameryka Północna
1. Wybierz kontynent
Na mocy pozwolenia Prymasa Polski z dn. 28 listopada 1983 r., zgodnie z postanowieniem VII Kapituły Generalnej i uzyskaniu zgody Rady Generalnej Towarzystwa Chrystusowego ówczesny przełożony generalny ks. dr Edward Szymanek TChr erygował 3 maja 1984 r. Instytut Duszpasterstwa Emigracyjnego ustanawiając dyrektorem ks. prof. Bogusława Nadolskiego. Bezpośrednim celem IDE było przygotowywanie specjalistycznych kadr w zakresie apostolatu Emigracyjnego. Jak powiedział ks. dr Józef Bakalarz TChr w wykładzie inauguracyjnym na rozpoczęcie działalności Instytutu, "ma on być sercem i motorem Ruchu Apostolatu Emigracyjnego praktykowanego w różnych formach i według różnych metod."

Instytut Duszpasterstwa Emigracyjnego im. Kard. Augusta Hlonda

ul. Panny Marii 4, 60-962 Poznań
tel. +48 61 64 72 523, ide@chrystusowcy.pl

BANK PEKAO SA 36124065241111001023869649